Een veilige werkplek begint voor ons niet bij veiligheidsschoenen, een gedragscode of een schoonmaaklijst.
Die zaken zijn belangrijk. In een koffiebranderij werken we met machines, warmte, voedselveiligheid en strakke productieafspraken. Maar mensen kunnen zich pas echt ontwikkelen wanneer zij zich ook sociaal en mentaal veilig voelen.
Dat betekent dat iemand weet wat er wordt verwacht. Dat er ruimte is om vragen te stellen. Dat fouten besproken kunnen worden. En dat iemand ervaart dat zijn of haar bijdrage ertoe doet.
Eerst kennismaken met de persoon
Een nieuwe deelnemer begint bij Drents Bakkie daarom niet direct aan de productielijn.
We starten met een kennismakingsgesprek. Daarin bespreken we niet alleen waar iemand vandaan komt of via welk traject iemand binnenkomt. We willen vooral weten:
- Waar ben je goed in?
- Wat wil je graag leren?
- Waar droom je van?
- Wat heb je nodig om goed te kunnen werken?
- En waar moeten wij rekening mee houden?
Ook bespreken we onze gedragscode. Daarin staan afspraken over veiligheid, gedrag, motivatie, feedback en de bijdrage aan een goede sfeer.
Dat zijn geen regels die alleen voor deelnemers gelden. Het zijn afspraken over hoe we binnen Drents Bakkie met elkaar willen samenwerken.
Iedereen draagt verantwoordelijkheid voor het eigen gedrag. Iedereen mag feedback geven en ontvangen. En iedereen moet bijdragen aan een omgeving waarin anderen veilig kunnen werken en zich kunnen ontwikkelen.
Niet iedereen hoeft hetzelfde te kunnen
Een koffiebranderij bestaat uit veel verschillende processen.
Koffie wordt gebrand, gecontroleerd, afgewogen, verpakt, geregistreerd, verzameld en bezorgd. Verpakkingen moeten worden voorzien van het juiste etiket. Voorraden moeten worden bijgehouden. Orders moeten compleet en op tijd klaarstaan.
Niet iedereen kan of hoeft direct een volledig proces zelfstandig uit te voeren.
Daarom delen we werkzaamheden op in kleinere en overzichtelijke taken. Iemand kan bijvoorbeeld beginnen met dozen vouwen, verpakkingen klaarleggen of etiketten plakken. Een ander begint met orderpicken, voorraad controleren of meehelpen bij het inpakken.
Door het werk op te splitsen, kan vrijwel iedereen op een passende manier iets positiefs bijdragen.
Dat is belangrijk. Want ontwikkeling begint vaak niet met iets moeilijks leren. Het begint met ervaren dat iets wél lukt.
Duidelijkheid geeft rust
We werken met vaste processen, visuele instructies en checklijsten.
Daardoor is iemand niet volledig afhankelijk van mondelinge uitleg of van een begeleider die steeds naast hem staat. Een medewerker kan zelf terugkijken welke stappen nodig zijn en controleren of het werk goed is uitgevoerd.
We houden ook rekening met prikkels, werkdruk en belastbaarheid. Niet iedere werkplek is voor iedereen op ieder moment geschikt.
Soms is de brandhoek te druk. Soms vraagt een order te veel concentratie. Soms heeft iemand behoefte aan een overzichtelijkere taak of een rustiger werktempo.
Dan kan iemand wisselen van werkzaamheden.
Dat betekent niet dat we geen eisen stellen. De koffie moet goed zijn. Bestellingen moeten kloppen. Hygiëne- en veiligheidsafspraken moeten worden gevolgd.
Maar binnen die kaders zoeken we naar werk dat past en tegelijkertijd uitnodigt tot een volgende ontwikkelstap.
Eén aanspreekpunt, maar samen verantwoordelijk
Dirk let op het welzijn van de groep. Hij is het eerste aanspreekpunt wanneer iemand zich niet prettig voelt, vastloopt of ondersteuning nodig heeft. Tegelijk ligt die verantwoordelijkheid niet alleen bij hem.
Op iedere werkplek zijn buddy’s aanwezig. Zij leggen werkzaamheden uit, helpen iemand op weg en zien vaak als eerste wanneer iemand spanning ervaart of anders reageert dan normaal.
Een buddy hoeft niet alles zelf op te lossen. Hij of zij kan altijd bij Dirk terecht om een situatie te bespreken.
Zo ontstaat een netwerk rondom de deelnemer. Niet één begeleider die alles moet zien, maar een team dat samen oplet en verantwoordelijkheid neemt voor een veilige sfeer.
Van afwachten naar van waarde zijn
Soms komt iemand bij ons binnen met weinig zelfvertrouwen. Die persoon is stil, houdt zich op de achtergrond en doet vooral wat hem wordt opgedragen. Zelf initiatief nemen voelt nog te spannend. Er zijn dagen waarop het niet lukt om te komen.
Als je alleen naar dat gedrag kijkt, kun je denken dat iemand niet gemotiveerd of niet betrouwbaar is. Maar gedrag vertelt niet altijd het hele verhaal.
Door duidelijke afspraken, passende taken en vaste aanspreekpunten kan iemand langzaam vertrouwen opbouwen. De werkzaamheden worden herkenbaarder. De omgeving wordt voorspelbaarder. Kleine successen worden zichtbaar.
Iemand ontdekt dat collega’s op hem rekenen. Dat zijn werk nodig is. En dat hij meer kan dan hij zelf dacht.
Na verloop van tijd kan dezelfde persoon uitgroeien tot een betrouwbare collega die er bijna altijd is. Iemand die zelf werk ziet, verbeteringen opmerkt en taken oppakt zonder dat dit eerst hoeft te worden gevraagd.
Maar ontwikkeling is soms ook zichtbaar in iets dat moeilijker te meten is.
Iemand die eerst nauwelijks sprak, maakt ineens grapjes. Hij draagt bij aan een vrolijke sfeer. Collega’s zoeken hem op en merken het wanneer hij er niet is. Dan is er meer veranderd dan alleen de uitvoering van een taak. Iemand heeft ervaren dat hij bij de groep hoort en van toegevoegde waarde is.
Veiligheid is geen eindpunt
Een veilige werkplek betekent niet dat alles altijd comfortabel of gemakkelijk is.
Ontwikkeling vraagt ook om oefenen, feedback ontvangen, grenzen verleggen en verantwoordelijkheid nemen. Maar dat lukt alleen wanneer de basis stevig genoeg is. Daarom zien wij veiligheid niet als een los protocol.
Het zit in de manier waarop we iemand ontvangen. In hoe we werkzaamheden uitleggen. In de ruimte om te wisselen van taak. In de aandacht voor wat iemand nodig heeft. En in de manier waarop collega’s elkaar aanspreken en ondersteunen.
Want pas wanneer iemand zich veilig genoeg voelt om iets te proberen, kan ontwikkeling werkelijk beginnen.
